Pustka obywatelska w (systemie) edukacji? Rozważania nad kulturą życia publicznego

Serdecznie zapraszamy na seminarium Zakładu Socjologii  Teoretycznej  i Zespołu Badań nad Zmianą Społeczną i  Tradycją z cyklu  “Lokalne, regionalne, krajowe i ponadnarodowe:  cztery spojrzenia na zmianę społeczną  i ład społeczny”  

które odbędzie się  on-line w  poniedziałek 14 grudnia 2020 r., o godz. 15.00 

Aby otrzymać link do ZOOMa, należy napisać mail na adres: publicrelations@ifispan.edu.pl

Dr Artur Kościański (IFiS PAN)
Dr hab. Wojciech Misztal
(UW)

Pustka obywatelska w (systemie) edukacji? Rozważania nad kulturą życia publicznego


Abstrakt: Działacze opozycyjni  i badacze życia społecznego, którzy przed 1989 r funkcjonowali w systemie naukowym PRLu nieco inaczej patrzyli na społeczeństwo obywatelskie i jego problematykę. Dominująca czy wręcz jedyna utrzymująca się wówczas teoretyczna perspektywa badawcza generowała rozważania inspirowane tradycją intelektualną zachodnioeuropejskiej lewicy. Środkowoeuropejskim opozycjonistom inspirowanym głównie wątkami odwołującymi się do filozofii neomarksistowskiej (np. Gramsci) obce było pojęcie społeczeństwa obywatelskiego.
Zredukowanie w latach dziewięćdziesiątych  społeczeństwa obywatelskiego do wąsko pojętego wymiaru instytucjonalnego spowodowało także zanik zainteresowania niezwykle istotnym wymiarem aksjologicznym, czy wprost ujmując edukacyjnym. Innymi słowy, obywatele sprawnie zakładali organizacje, pozyskiwali fundusze na ich działalność (pomimo znacznego deficytu środków dostępnych dla tych organizacji), ale w konsekwencji oddalali się od etosu obywatelskiego. Coraz bardziej stawali się przedsiębiorcami, coraz mniej aktywnymi obywatelsko podmiotami sfery publicznej. Wiedza obywatelska bardziej jest zogniskowana na proceduralnej stronie aktywności niż na aksjologii. Przyrastająca liczba NGO-sów nie zwiększyła obywatelskiego charakteru społeczeństwa, a paradoksalnie silna koncentracja na kwestiach instytucjonalnych pogłębiła edukacyjną pustkę.
Stawiamy tezę: Edukacja obywatelska jest współcześnie postacią eklektycznego zbioru chaotycznych działań dających się zaobserwować w przestrzeni publicznej.
Podobnie jak demokracja tak i społeczeństwo obywatelskie nie jest dane ostatecznie. Porzucenie powszechnej edukacji obywatelskiej zniekształca postrzeganie roli obywatela w demokracji uniemożliwiając tym samym prowadzenie dialogu. Bez tej edukacji społeczeństwo obywatelskie staje się domeną działania wąskich elit, obiektem ideologicznych dysocjacji, a w konsekwencji instrumentem w rękach sił politycznych. I traci obywatelski przymiot bycia  społeczeństwem protestu, społeczeństwem wolności, społeczeństwem prawdy, poszanowania życia czy dobra wspólnego.
Edukacja obywatelska to nie tylko formalne członkostwa w stowarzyszeniach, ale jest to przede wszystkim proces stawania się obywatelskim podmiotem, proces budowania najważniejszej więzi społecznej wiążącej jednostkę ze sferą publiczną. Dlatego powinna być kształtowana na podmiotowości i poczuciu samostanowienia kładącym fundament pod istnienie społeczeństwa autonomicznych, wolnych ludzi, błądzących, zagubionych ale stale dążących do najwyższych ludzkich wartości:  prawdy dobra i piękna.

Komentatorzy:

  • Prof. Antoni Z. Kamiński
  • Prof. Jacek Kurczewski
  • Prof. Aleksander Manterys
Print Friendly, PDF & Email

IFiS PAN

Log In

Create an account
Europejski Sondaż Społeczny | European Social Survey