PRELUDIUM 2: Bycie tatą wobec nowych wzorców ojcostwa. Ojcostwo w życiu codziennym w kontekście społeczno-instytucjonalnym w społeczeństwie polskim na początku XXI wieku

Preludium

Kierownik projektu: Mgr Katarzyna Maria Suwada
Data rozpoczęcia: 05.09.2012
Data zakończenia: 04.07.2015

Cel prowadzonych badań/hipoteza badawcza
Pomimo tego, że ojcostwo w polskim społeczeństwie zakorzenione jest w tradycjonalnej kulturze katolickiej, to podlega znacznym przemiano od lat osiemdziesiątych, kiedy to rozpoczęła się społeczna, polityczna i ekonomiczna transformacja.

Celem badawczym tego projektu jest opisanie oraz wyjaśnienie nowych wzorów ojcostwa występujących wśród młodych ojców w społeczeństwie polskim. Nowi ojcowie emocjonalnie angażują się w swoje rodzicielstwo, opiekują się swoimi dziećmi oraz aktywnie uczestniczą w życiu rodzinnym. W moim projekcie ojcostwo funkcjonuje w ramach szerszego kontekstu społeczno-instytucjonalnego, na który składają się pro- i anty-ojcowskie mechanizmy wynikające z polityki prorodzinnej, wzorce przedstawiane w mediach, jak również wyobrażenia o ojcostwie indywidualnych jednostek.
Główne pytanie badawcze brzmi: w jaki sposób nowe wzorce ojcostwa są realizowane w społeczeństwie polskim na początku XXI wieku? Zakładam, że nowe ojcostwo w Polsce zasadniczo różni się od tego opisywanego w zachodniej literaturze.
Zgodnie z moją hipotezą składają się na nie nowe wzorce funkcjonujące w dyskursie publicznym oraz starsze, tradycyjne wzory, które jednostki mogą pamiętać z własnego dzieciństwa. Ojcostwo jest indywidualnym doświadczeniem mężczyzny , ale jednocześnie jest również zapośredniczone przez otoczenie społeczne oraz instrumenty polityczne.

Cel badawczy zostanie zrealizowany w ramach badań uwzględniających dynamikę, zmienność i silną zależność od kontekstu koncepcji ojcostwa. Zostanie w nich zastosowanych kilka technik badawczych: (1) wywiady pogłębione z elementami wywiadu biograficznego przeprowadzone z młodymi ojcami, które zarysują obraz praktyk z życia codziennego, (2) ankieta internetowa skierowana do młodych kobiet i mężczyzn, dostarczająca informacji o tym, jakie wzorce (zarówno nowe, jak i stare) ojcostwa funkcjonują w świadomości młodych pokoleń, (3) analiza dokumentów prawnych pokazująca, jakie rozwiązania proojcowskie istnieją w Polsce oraz (4) analiza danych zastanych dotyczących wykorzystywania przez pracowników i pracowniczki urlopów rodzicielskich. Triangulacja metodologiczna ma pozwolić na pokazanie problematyki ojcostwa w całej swojej złożoności, ma ulokować jednostkowe wypełnianie roli ojca w szerszym kontekście społeczno-instytucjonalnym. Konstruując te badania uwzględniam perspektywę teorii ugruntowanej, zgodnie z którą proces zbierania różnych danych nieustannie przeplata się z ich analizą, udoskonalaniem narzędzia badawczego i odkrywaniem nowych problemów. Dlatego też dopiero po zebraniu odpowiedniej ilości materiału rozpocznę budowanie modelu teoretycznego. Dzięki takiemu zabiegowi problem badawczy, w całej swojej złożoności, zostanie ulokowany w realiach życia codziennego.

Badania na ojcostwem, jak i cale badania nad męskością są stosunkowo nową tematyką badawczą w polskich naukach społecznych. Jest bardzo niewiele prac polskich badaczy, które skupiałyby się na zmieniających się współcześnie wzorcach ojcostwa, a jeszcze mniej jest przeprowadzanych badań poruszających tę tematykę. Dlatego też rezultaty mojego projektu mogą mieć wpływ na dalszy rozwój tej dziedziny w polskiej nauce. Jako jeden z pierwszych projektów badawczych w Polsce będzie on się starał uchwycić problematykę konstruowania kategorii ojcostwa z uwzględnieniem faktycznego wypełniania roli przez ojców w kontekście rozwiązań prawnych dotyczących opieki nad dziećmi, a także oczekiwań i wzorów zakładanych przez społeczeństwo. Co więcej pokazanie przemian zachodzących w ramach roli ojca w kontekście współczesnego społeczeństwa polskiego jest nowym spojrzeniem na ojcostwo w ramach ogólnoświatowych badań nad mężczyznami i ojcami. Specyfika społeczeństwa polskiego powinna dostarczyć nowej perspektywy w badaniach nad ojcostwem, które obecnie koncentrują się na społeczeństwach skandynawskich i amerykańskim, a tym samym przyczynić się do ogólnoświatowego rozwoju tej dyscypliny naukowej. Projekt ten jest istotny również z punktu widzenia polityki społecznej i dostosowywania prawa polskiego do dyrektywy unijnej, która nakazuje państwom członkowskim, zgodnie ze strategią gender mainstreaming, wprowadzenie rozwiązań zachęcających ojców do wykorzystywania urlopów rodzicielskich.

Print Friendly

IFiS PAN

Log In

Create an account