Między obowiązkiem pamiętania a banalnością zapominania-25.02.2019

Serdecznie zapraszamy na  seminarium Zakładu Socjologii Teoretycznej  i Zespołu Socjologii i Antropologii Kultury z cyklu Lokalne, regionalne, krajowe i ponadnarodowe: cztery spojrzenia na zmianę społeczną  i ład społeczny, które odbędzie się  w  poniedziałek 25 lutego 2019r., o godz. 15.00, w Pałacu  Staszica, Nowy Świat 72, w sali 154.

Dr hab. Sławomir Kapralski (UP, Kraków)

Dr hab. Jacek Nowak (UJ)

wygłoszą  referat pt.

Między obowiązkiem pamiętania a banalnością zapominania.

Genealogie polskiej niepamięci o Żydach i Zagładzie

Abstrakt: Pod koniec lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku mieliśmy okazję uczestniczyć w socjologicznych badaniach pamięci o kulturze żydowskiej. Po kilkudziesięciu latach postanowiliśmy sprawdzić, co stało się z tą ‘odzyskaną’ pamięcią o Żydach. Interesującą wydawała się próba zweryfikowania dzisiejszego stanu świadomości społecznej na temat pamięci tamtej kultury w regionie południowo – wschodniej Polski. Sprawdzaliśmy czy i jak dzisiaj lokalne wspólnoty włączają pamięć o polsko-żydowskiej przeszłość do swojej historii.

Hipotezy badawcze nakierowane były głównie na wyjaśnienie mechanizmów zapominania. Zakładaliśmy bowiem, że Żydzi i ich kultura zostali odsunięci do zbioru wspomnień niechcianych lub obojętnych. Na podstawie wyników naszych badań możemy powiedzieć, że mamy dzisiaj z jednej strony do czynienia z instytucjonalnym upamiętnieniem Żydów, a z drugiej strony z powszechnym niepamiętaniem. Tym co nas najbardziej zaskoczyło było nie to, że kolejne pokolenia niewiele mają do powiedzenia na temat odziedziczonej pamięci o Żydach, a powszechność i natura procesu zapominania o społeczności żydowskiej i jej kulturze. Stąd teza o banalności zapominania. Nieobecność Żydów w wyobrażeniach przeszłości wśród badanych jest traktowana przez nich jako coś oczywistego. Stąd nasza konstatacja, że ludzie i wspólnoty mogą zapominać nie mając istotnych motywów.

Staraliśmy się wykazać, że banalność zapominania jest wypadkową dwóch genealogii pamięci: oddolnej i odgórnej. Zapominamy banalnie, gdy nie ma właściwej komunikacji między pamięcią świadków wydarzeń i kolejnymi pokoleniami (genealogia oddolna). Nie pojawią się oni tam też wówczas, gdy nie ma odpowiedniego przełożenia pomiędzy pamięcią kulturową na jednostkowe wyobrażenia przeszłości (genealogia odgórna). Działa za to opisywany przez nas mechanizm obojętnego ignorowania treści symbolu i uznawania istniejącej formy upamiętnienia za wystarczające wypełnienie normy obowiązku pamiętania.

Print Friendly, PDF & Email

IFiS PAN

Log In

Create an account