ESS

Dobór próby

DOBÓR PRÓBY W 8. EDYCJI  EUROPEJSKIEGO SONDAŻU SPOŁECZNEGO W POLSCE

Próba do badania Europejski Sondaż Społeczny ma charakter losowy i jest realizowana do wyczerpania. Przedmiotem doboru są osoby mieszkające w Polce. Populacja badana obejmuje ludność w wieku 15 lat lub więcej. W fazie losowania przyjęto, że do osób spełniających kryterium wieku zaliczone zostaną osoby urodzone nie później niż 1 września 2001 roku. Próba do badania została dobrana z operatu PESEL prowadzonego przez Ministerstwo Cyfryzacji.

Dobór próby miał charakter losowania wielostopniowego. Zgodnie z założeniami badania liczebność próby losowanej została wyznaczona w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej 1703 zrealizowane wywiady, co gwarantuje osiągnięcie tzw. efektywnej wielkości próby na poziomie przynajmniej 1500 osób (tj, przy pewnych założeniach próba 1703 osób pozwala estymować parametry z dokładnością porównywalną do tej, jaką by uzyskano przy próbie prostej, bezzwrotnej o liczebności 1500 osób). Oszacowując liczebność próby założono, że poziom realizacji (response rate) – tj. stosunek liczby wywiadów zakończonych sukcesem do liczby wylosowanych osób, które należą do badanej populacji – wyniesie w przybliżeniu 70%. Dodatkowo uwzględniono, że operat PESEL obejmuje osoby, które nie wchodzą w zakres badanej populacji (tzw. kategorii ineligibles, m. in. osoby mieszkające w momencie badania za granicą, osoby zmarłe pomiędzy momentem losowania próby a rozpoczęciem badania). Na podstawie dostępnych źródeł i poprzednich edycji ESS ich odsetek został oszacowany na 8,8%. Z tych względów liczebność losowanej próby została ustalona na 2675 osób. Poniżej pokrótce opisujemy najważniejsze kwestie związane z doborem próby w ESS8.

OPIS DOBORU PRÓBY

Specyfiką doboru próby do badania Europejski Sondaż Społeczny jest podział  populacji ludności Polski na dwie części, w ramach których losowanie przebiegało według odmiennych schematów. Pierwsza część objęła populację osób mieszkających w miastach o wielkości ponad 50 tys. mieszkańców, zaś druga osoby mieszkające w pozostałych miejscowościach (miasta poniżej 50 tys. mieszkańców oraz wsie). Poniżej omawiamy schemat doboru próby w obydwu podzbiorowościach.

  1. DOBÓR PRÓBY W MIASTACH PONAD 50 TYS. MIESZKAŃCÓW

Wielkość populacji ludności w wieku 15 lub więcej lat mieszkającej w miastach ponad 50 tys. mieszkańców wynosi 12 096 293 osób. Kategoria ta obejmuje 87 miast, w sumie ludność tych miast stanowi 37,01% ogółu populacji ludności Polski w wieku 15 lub więcej lat.

Próba w tej części populacji została dobrana jako próba prosta losowana bezzwrotnie w każdym mieście osobno. Mówiąc inaczej, próba w tej części miała charakter warstwowy, przy czym każde miasto stanowiło odrębną warstwę. Osoby losowane były bezpośrednio spośród wszystkich mieszkańców danego miasta [1] , z pominięciem fazy wiązkowania. Schemat prostej próby losowej zastosowano z tego względu, że jest on bardziej efektywny niż wiązkowanie.

W każdym z 87 miast liczących ponad 50 tys. mieszkańców osobno określono liczbę osób, która zostanie wylosowana. Liczby te ustalono jako proporcjonalne do udziału ludności w wieku 15 lub więcej lat w danym mieście do ogółu populacji w tym wieku (opieraliśmy się na danych GUS, opisujących stan z 31 grudnia 2015 roku). Informacje o liczebności próby w poszczególnych miastach przedstawia tabela 1.

  1. DOBÓR PRÓBY W MIASTACH PONIŻEJ 50 TYS. MIESZKAŃCÓW ORAZ NA WSI

W przypadku pozostałej części populacji — obejmującej miasta o liczebności populacji poniżej 50 tys. mieszkańców oraz ludność zamieszkałą na wsi (łącznie 20 586 382 osób, tj. 62,99% ogółu populacji ludności Polski w wieku 15 lat lub więcej) — zastosowano odmienny schemat losowania próby, a mianowicie dwustopniowy losowy dobór warstwowy. W przypadku rozważanej klasy miejscowości w pierwszej fazie losowano nie pojedyncze osoby, lecz miejscowości, z których następnie losowano wiązki 4-osobowe.

Dobór miejscowości miał charakter doboru warstwowego, przy czym warstwy wyróżniono ze względu na (i) kategorię wielkości miejscowości (wieś, miasto do 10 tys. mieszkańców, miasto 10-20 tys. mieszkańców, miasto 20-50 tys. mieszkańców) oraz (ii) województwo. Łącznie wyróżniono więc 64 warstwy. W obrębie każdej warstwy miejscowości zostały dobrane metodą losowania ze zwracaniem, przy czym prawdopodobieństwa losowania poszczególnych miejscowości przyjęto jako proporcjonalne do ich wielkości (tj. proporcjonalnie do liczby mieszkańców w wieku 15 lat lub więcej). W kolejnym etapie w ramach każdej z wylosowanych miejscowości (miasta lub wsi) losowana była wiązka 4-osobowa tj. losowano 4 osoby w sposób prosty, bezzwrotny.

 Tabela 1. Wielkości populacji osób w wieku 15 lat lub więcej w miastach o liczebności populacji ponad 50 tys. mieszkańców

Województwo TERYT Miasto Ludność 15+ Wielkość próby
Dolnośląskie 0203011 Głogów 58510 5
Dolnośląskie 0211011 Lubin 63170 5
Dolnośląskie 0219011 Świdnica 51114 4
Dolnośląskie 0261011 Jelenia Góra 71302 6
Dolnośląskie 0262011 Legnica 87235 7
Dolnośląskie 0264029 Wrocław-Fabryczna 174866 14
Dolnośląskie 0264039 Wrocław-Krzyki 149771 12
Dolnośląskie 0264049 Wrocław-Psie Pole 82715 7
Dolnośląskie 0264059 Wrocław-Stare Miasto 44347 4
Dolnośląskie 0264069 Wrocław-Śródmieście 99190 8
Dolnośląskie 0265011 Wałbrzych 101410 8
Kujawsko-Pomorskie 0407011 Inowrocław 64676 5
Kujawsko-Pomorskie 0461011 Bydgoszcz 308896 25
Kujawsko-Pomorskie 0462011 Grudziądz 82476 7
Kujawsko-Pomorskie 0463011 Toruń 174911 14
Kujawsko-Pomorskie 0464011 Włocławek 98072 8
Lubelskie 0661011 Biała Podlaska 48983 4
Lubelskie 0662011 Chełm 55998 5
Lubelskie 0663011 Lublin 293438 24
Lubelskie 0664011 Zamość 56099 5
Lubuskie 0861011 Gorzów Wielkopolski 105930 9
Lubuskie 0862011 Zielona Góra 118560 10
Łódzkie 1001011 Bełchatów 49990 4
Łódzkie 1008021 Pabianice 58475 5
Łódzkie 1016011 Tomaszów Mazowiecki 54945 5
Łódzkie 1020031 Zgierz 49392 4
Łódzkie 1061029 Łódź-Bałuty 175689 14
Łódzkie 1061039 Łódź-Górna 144676 12
Łódzkie 1061049 Łódź-Polesie 119296 10
Łódzkie 1061059 Łódź-Śródmieście 58766 5
Łódzkie 1061069 Łódź-Widzew 117564 10
Łódzkie 1062011 Piotrków Trybunalski 64183 5
Małopolskie 1261011 Kraków 658112 54
Małopolskie 1262011 Nowy Sącz 71013 6
Małopolskie 1263011 Tarnów 96540 8
Mazowieckie 1408011 Legionowo 45113 4
Mazowieckie 1421021 Pruszków 50732 4
Mazowieckie 1461011 Ostrołęka 44818 4
Mazowieckie 1462011 Płock 104486 8
Mazowieckie 1463011 Radom 185490 15
Mazowieckie 1464011 Siedlce 64316 5
Mazowieckie 1465028 Warszawa-Bemowo 99571 8
Mazowieckie 1465038 Warszawa-Białołęka 87288 7
Mazowieckie 1465048 Warszawa-Bielany 114510 9
Mazowieckie 1465058 Warszawa-Mokotów 190200 15
Mazowieckie 1465068 Warszawa-Ochota 73751 6
Mazowieckie 1465078 Warszawa-Praga-Południe 154663 13
Mazowieckie 1465088 Warszawa-Praga-Północ 57959 5
Mazowieckie 1465098 Warszawa-Rembertów 20218 2
Mazowieckie 1465108 Warszawa-Śródmieście 107067 9
Mazowieckie 1465118 Warszawa-Targówek 105861 9
Mazowieckie 1465128 Warszawa-Ursus 46331 4
Mazowieckie 1465138 Warszawa-Ursynów 125022 10
Mazowieckie 1465148 Warszawa-Wawer 61442 5
Mazowieckie 1465158 Warszawa-Wesoła 20051 2
Mazowieckie 1465168 Warszawa-Wilanów 25129 2
Mazowieckie 1465178 Warszawa-Włochy 34360 3
Mazowieckie 1465188 Warszawa-Wola 121513 10
Mazowieckie 1465198 Warszawa-Żoliborz 43569 3
Opolskie 1603011 Kędzierzyn-Koźle 54553 4
Opolskie 1661011 Opole 103815 8
Podkarpackie 1811011 Mielec 52169 4
Podkarpackie 1818011 Stalowa Wola 54800 5
Podkarpackie 1862011 Przemyśl 54343 4
Podkarpackie 1863011 Rzeszów 158586 13
Podlaskie 2061011 Białystok 253932 21
Podlaskie 2062011 Łomża 54084 4
Podlaskie 2063011 Suwałki 58571 5
Pomorskie 2214011 Tczew 50444 4
Pomorskie 2215031 Wejherowo 41335 3
Pomorskie 2261011 Gdańsk 397431 33
Pomorskie 2262011 Gdynia 214021 18
Pomorskie 2263011 Słupsk 80181 7
Śląskie 2401011 Będzin 50071 4
Śląskie 2411011 Racibórz 48527 4
Śląskie 2413041 Tarnowskie Góry 52456 4
Śląskie 2416021 Zawiercie 44159 4
Śląskie 2461011 Bielsko-Biała 147970 12
Śląskie 2462011 Bytom 148144 12
Śląskie 2463011 Chorzów 94195 8
Śląskie 2464011 Częstochowa 199540 16
Śląskie 2465011 Dąbrowa Górnicza 106769 9
Śląskie 2466011 Gliwice 158857 13
Śląskie 2467011 Jastrzębie-Zdrój 77244 6
Śląskie 2468011 Jaworzno 80428 7
Śląskie 2469011 Katowice 263618 22
Śląskie 2470011 Mysłowice 63786 5
Śląskie 2471011 Piekary Śląskie 48683 4
Śląskie 2472011 Ruda Śląska 119285 10
Śląskie 2473011 Rybnik 118449 10
Śląskie 2474011 Siemianowice Śląskie 59001 5
Śląskie 2475011 Sosnowiec 182697 15
Śląskie 2476011 Świętochłowice 43759 4
Śląskie 2477011 Tychy 109830 9
Śląskie 2478011 Zabrze 153445 12
Śląskie 2479011 Żory 51823 4
Świętokrzyskie 2607011 Ostrowiec Świętokrzyski 62264 5
Świętokrzyskie 2611011 Starachowice 44287 4
Świętokrzyskie 2661011 Kielce 171934 14
Warmińsko-Mazurskie 2805011 Ełk 50821 4
Warmińsko-Mazurskie 2861011 Elbląg 105214 9
Warmińsko-Mazurskie 2862011 Olsztyn 149074 12
Wielkopolskie 3003011 Gniezno 58833 5
Wielkopolskie 3017011 Ostrów Wielkopolski 62467 5
Wielkopolskie 3019011 Piła 63252 5
Wielkopolskie 3061011 Kalisz 88585 7
Wielkopolskie 3062011 Konin 66155 5
Wielkopolskie 3063011 Leszno 54749 4
Wielkopolskie 3064029 Poznań-Grunwald 102984 8
Wielkopolskie 3064039 Poznań-Jeżyce 69025 6
Wielkopolskie 3064049 Poznań-Nowe Miasto 114885 9
Wielkopolskie 3064059 Poznań-Stare Miasto 130785 11
Wielkopolskie 3064069 Poznań-Wilda 50637 4
Zachodniopomorskie 3214011 Stargard Szczeciński 59085 5
Zachodniopomorskie 3261011 Koszalin 93695 8
Zachodniopomorskie 3262011 Szczecin 352791 29

[1] W przypadku największych polskich miast: Warszawy, Łodzi, Poznania i Wrocławia próbę losowano spośród mieszkańców dzielnic tych miast. Dla przykładu, Warszawa dzieli się na 18 dzielnic; respondentów losowano z każdej dzielnicy osobno.

 

Print Friendly

IFiS PAN

Log In

Create an account